Cześć,
jeśli się nie znamy – mam na imię Alicja. Od kilku lat jestem aktywną korepetytorką i pomagam uczniom przygotować się do matury z biologii na poziomie rozszerzonym. Zacznijmy od tego, że matura z biologii jest specyficzna. Oprócz samej wiedzy biologicznej trzeba posiąść również umiejętność rozwiązywania zadań typowych dla arkusza maturalnego. Ale zacznijmy od początku.
1. Podstawa programowa
To pierwsza rzecz, od której należy rozpocząć naukę i planowanie przygotowań. Podstawa programowa zmienia się niemal co roku, dlatego warto korzystać z aktualnych źródeł. Bardzo dobrze opracowaną podstawę programową znajdziecie na stronie Biologhelp – zmiany są tam wyraźnie zaznaczone (co zostało dodane, usunięte lub doprecyzowane).
Tutaj znajdziecie aktualną podstawę programową. (klik)
2. Podstawowa wiedza
Choć uważam, że umiejętność poprawnego rozwiązywania zadań ma ogromne znaczenie, nie będę nikogo oszukiwać – bez solidnych podstaw wiedzy biologicznej się nie obejdzie. Szczególnie ważne jest oswojenie się z językiem biologii. Pewnych rzeczy nie da się „opisać naokoło” – trzeba je zrozumieć, wyciągnąć wnioski i poprawnie sformułować odpowiedź.
Podstawowymi materiałami do nauki są podręczniki wydawnictwa Nowa Era (klik). Nie są idealne – zawierają sporo zbędnych treści – ale od lat są najczęściej wybierane przez uczniów. Można do nich dokupić zeszyty ćwiczeń, choć osobiście uważam je za zbędne.
3. Zadania maturalne
Najistotniejszym elementem przygotowań do egzaminu dojrzałości są zadania maturalne. To one najlepiej przybliżają formę egzaminu i realnie przygotowują do matury. Na nich opiera się metoda nauki, którą oferuję.
Zadania maturalne znajdziecie w wielu miejscach. Największym darmowym kompendium jest Biologhelp (klik) – zadania są tam ułożone tematycznie, a do każdego z nich dostępny jest klucz odpowiedzi. Istnieje również możliwość wykupienia pakietu premium (60 zł za cały rok).
Jeśli wolicie papierowe zestawy zadań, polecam szczególnie materiały wydawnictwa Biomedica (klik). Są obszerne, zawierają ogromną liczbę zadań, a dodatkowo przed każdym działem znajdują się streszczenia teorii. Do użytku własnego są naprawdę rewelacyjne.
Jak wygląda nauka w praktyce?
Gdy mamy już wszystkie materiały, rozpoczynamy naukę – temat po temacie. Po każdym zagadnieniu teoretycznym wykonujemy zadania. Są one skonstruowane w taki sposób, że już samo polecenie sugeruje, jak należy zbudować odpowiedź.
Żeby zobrazować, o co mi chodzi, podzielę się fragmentem notatki, którą przekazuję uczniom. Opiera się ona na analizie czasowników operacyjnych, od których rozpoczynają się polecenia w zadaniach.
PODAJ / WYMIEŃ
Definicja: W odpowiedzi zapisz nazwę lub nazwy (np. elementów budowy, procesów, narządów), bez opisywania, wyjaśniania czy uzasadniania.
Przykład polecenia:
„Podaj nazwy dwóch hormonów odpowiedzialnych za regulację poziomu glukozy we krwi.”
Poprawna odpowiedź:
„Insulina i glukagon.”
Uwaga: Nie rozpisuj się – tylko nazwy, bez dodatkowych informacji.
OKREŚL / PRZEDSTAW
Definicja: Zwięźle przedstaw istotę zjawiska lub jego przyczynę, używając poprawnej terminologii biologicznej, bez wchodzenia w zbędne szczegóły.
OPISZ
Definicja: Podaj zwięzły opis budowy lub przebiegu procesu biologicznego, bez wyjaśniania przyczyn.
UZASADNIJ
Definicja: Podaj argumenty biologiczne potwierdzające tezę lub hipotezę.
ROZSTRZYGNIJ / WYBIERZ I UZASADNIJ
Definicja: Dokonaj jednoznacznego wyboru (np. tak/nie) i uzasadnij go poprawnymi argumentami.
PORÓWNAJ
Definicja: Podaj podobieństwa i różnice między porównywanymi obiektami lub procesami.
WYKAŻ / UDOWODNIJ
Definicja: Pokaż istnienie zależności (np. budowa → funkcja), bez wyjaśniania przyczyn tej zależności.
WYJAŚNIJ
Definicja: Przedstaw ciąg przyczynowo-skutkowy: Przyczyna → Mechanizm → Skutek.
SFORMUŁUJ HIPOTEZĘ / PROBLEM BADAWCZY / WNIOSEK
Definicja: Odpowiedź musi wynikać bezpośrednio z przedstawionego doświadczenia i danych.
Dlaczego to takie istotne?
Ponieważ klucz odpowiedzi na maturze jest bardzo precyzyjny, a czasu na egzaminie – wbrew pozorom – niewiele. Nietrafiona odpowiedź znacząco obniża szanse na wysoki wynik.
Jeśli nigdy wcześniej nie rozwiązywaliście zadań maturalnych – spokojnie. Początki zawsze są trudne. Najważniejsze to analizować klucz odpowiedzi i wyciągać wnioski: jak autor doszedł do rozwiązania, jakie fakty połączył i dlaczego właśnie tak sformułował odpowiedź. Biologia opiera się na logicznym łączeniu wiedzy z różnych działów – i tego myślenia trzeba się nauczyć.
Nie ma drogi na skróty. Tak jak w matematyce, trzeba „wyrobić normę” zadań, zanim coś kliknie w głowie. Najskuteczniejsza metoda to połączenie nauki teorii z regularnym rozwiązywaniem zadań. Możecie robić notatki (najlepiej w formie map myśli), korzystać z platform edukacyjnych, kanałów na YouTube albo z pomocy korepetytora.
Korepetycje polegają na ułatwianiu przyswajania wiedzy, porządkowaniu trudnych tematów i sprawdzaniu zadań. Warto jednak pamiętać, że największą część pracy i tak trzeba wykonać samodzielnie.
Postaram się zrobić z tego serię postów wspierających Waszą naukę do matury, a jeśli szukacie korepetytora to dajcie znać mailowo- zietaraalicja@gmail.com
Powodzenia!
Brak komentarzy